Een collega komt terug na een groot verlies. De eerste dag is er nog aandacht, een kaart, een bloemetje. En dan, vrij snel, gaat iedereen weer over tot de orde van de dag. "Fijn dat je er weer bent." Door naar de agenda.
Begrijpelijk. Maar voor wie rouwt voelt het vaak als: het mag niet meer over gaan. Een collega die rouwt weer "aan het werk" betekent niet dat diegene er "overheen" is. En juist op de werkvloer, waar we doen alsof emoties een knop hebben, gaat het hier vaak mis.
"Weer aan het werk" is niet hetzelfde als "eroverheen"
We doen graag alsof een mens schakelaars heeft voor verschillende emoties. Werk aan, verdriet uit. Maar zo werkt het niet, hoezeer het op de korte termijn ook lijkt te lukken.
Wat ik vaak zie: er wordt over de pijn heen gefietst alsof het al voorbij is. Of er wordt gedaan alsof rouw niet op de werkvloer thuishoort. En dan verlies je op de lange termijn precies wat je wilt behouden: een betrokken, gepassioneerde collega. Want als je het verdriet inperkt, perk je ook het gevoel eromheen in.
Een focus op werk is overigens prima, sterker nog, vaak juist welkom. Een gesprek over een project, een probleem van iemand anders, even niet over de rouw. Dat mag. Mits het verdriet er óók mag zijn als het zich aandient. Het verschil zit in of het onderwerp welkom is, niet of het de hele dag centraal staat.
Waarom rouw wél op de werkvloer hoort
Niet omdat het werk eronder moet lijden, maar omdat de mens achter de collega niet ophoudt te bestaan tussen negen en vijf. Iemand die zich gezien voelt in wat hij doormaakt, kan zich daarna juist weer vrijer op het werk richten. Iemand die zich moet inhouden, draagt die last de hele dag mee.
Het vraagt wel iets van jou: zelfinzicht. Geef ik echt ruimte, of perk ik het verdriet in omdat ik mezelf wijsmaak dat het "efficiënter" is? Dat is een eerlijke vraag om jezelf te stellen.
Wat je als collega of leidinggevende kunt doen
Het hoeft geen groot gebaar te zijn. Een paar dingen die echt verschil maken:
Blijf het onderwerp aanraken, ook na de eerste weken. Juist als de rest is overgegaan tot de orde van de dag, betekent een simpel "hoe is het echt met je vandaag?" veel.
Stel open vragen in plaats van aannames te doen. En noem gerust de naam van wie er niet meer is. (Hoe je dat doet zonder in clichés te vervallen, lees je in Wat zeg je tegen iemand die rouwt.)
Als leidinggevende: bied ruimte in plaats van een strak verwachtingspatroon. Vraag wat iemand nodig heeft in plaats van het in te vullen. Soms is dat tijd, soms juist het werk als houvast. Laat de medewerker dat bepalen.
Het levert ook iets op
Dit is geen liefdadigheid die je werk kost. Het tegenovergestelde. Wie ruimte, aandacht en betrokkenheid geeft aan een rouwende collega, krijgt er een hondstrouwe collega voor terug. Je toont met zo'n moment wie je bent als mens en als organisatie, en dat vergeet niemand.
Het vraagt moed. Je eigen ongemak durven aangaan, het ongemakkelijke gesprek niet ontwijken. Maar het is precies daar dat je het verschil maakt.
Wil je weten hoe je dit concreet aanpakt, als collega of leidinggevende? Daar schreef ik de gids *Help. Mijn naaste rouwt* voor: praktisch, warm en zonder omwegen. Bekijk de gids →
En dan?
Rouw op de werkvloer hoeft geen ongemakkelijk taboe te zijn. Met een beetje moed en aandacht word je de collega of leidinggevende die het verschil maakt, voor de mens én voor het werk.
Veelgestelde vragen.
- Hoe steun je een collega die rouwt?
- Blijf het onderwerp aanraken, ook ná de eerste weken, stel open vragen in plaats van aannames, en noem de overledene bij naam. Een gesprek over werk mag, mits het verdriet er ook mag zijn. Je hoeft het niet op te lossen, alleen ruimte te geven.
- Hoort rouw thuis op de werkvloer?
- Ja. Een mens heeft geen schakelaar die emoties uitzet tussen negen en vijf. Wie zich gezien voelt, kan zich daarna juist vrijer op het werk richten. Rouw inperken betekent de betrokkenheid van je collega inperken.
- Wat kun je als leidinggevende doen voor een rouwende medewerker?
- Bied ruimte in plaats van een strak verwachtingspatroon, en vraag wat iemand nodig heeft in plaats van het in te vullen. Soms is dat tijd, soms het werk als houvast. Laat de medewerker dat bepalen en blijf betrokken.
