"Ik kan gewoon geen nee zeggen. En als ik iets afgeef, moet het echt perfect zijn."
Ze zei het bijna verontschuldigend, alsof het een gebrek was. Maar perfectionisme en people pleasing als ondernemer worden vaak juist geprezen. Je levert kwaliteit. Je bent betrouwbaar. Je denkt aan iedereen. Tot het je leegtrekt.
Want onder die "kwaliteiten" zit meestal iets anders. En als je dat snapt, kun je er zachter, en slimmer, mee omgaan.
Het voelt als een kwaliteit, tot het je uitput
Perfectionisme en people pleasing camoufleren zich goed. Ze leveren in het begin van alles op: tevreden klanten, mooi werk, de reputatie dat er op je te bouwen valt. Niemand klaagt over de ondernemer die altijd levert en altijd ja zegt.
Maar de rekening komt later. Je werkt door waar anderen al lang klaar zijn. Je zegt ja terwijl je nee voelt, en betaalt dat later met je energie. Je durft niets af te geven dat niet helemaal af is, dus blijf je schaven, uitstellen, vasthouden. En ondertussen vraag je je af waarom je zo moe bent. (Dat vasthouden raakt aan wat je leest in Alles zelf willen doen.)
Waar komt het vandaan?
Zelden uit het niets. Perfectionisme en pleasen zijn meestal aangeleerd, vaak al vroeg. Het kind dat merkte dat het vooral gewaardeerd werd als het presteerde, of als het lief en behulpzaam was, leert: zo blijf ik veilig en geliefd.
Dat is geen zwakte. Het was ooit een slimme overlevingsstrategie. Het probleem is alleen dat zo'n strategie blijft draaien, ook als je hem allang niet meer nodig hebt. Het deel van jou dat perfectioneert of pleased, doet nog steeds zijn best om je te beschermen, alleen tegen een gevaar dat er niet meer is. Hoe dat werkt, lees je in Wat is trauma-informed coaching.
Wat het je als ondernemer kost
Concreet betekent het dat je harder werkt dan nodig, en jezelf minder gunt dan je verdient. Je grenzen vervagen, want elke keer dat je ja zegt terwijl je nee voelt, schuif je ze een stukje op. Je raakt overprikkeld en uitgeput, niet omdat je niet genoeg kunt, maar omdat je nooit stopt met geven.
En misschien wel het pijnlijkste: je laat je eigen werk en richting ondersneeuwen onder wat anderen van je vragen. Je bent zo druk met het goed doen voor iedereen, dat je niet toekomt aan wat jíj eigenlijk wilt maken.
Hoe je er zachter mee omgaat
Niet door het deel van jou dat perfectioneert of pleased weg te vechten. Dat werkt averechts, en het is ook niet nodig. Het mag er zijn, het heeft je veel gebracht. Het hoeft alleen niet langer de baas te zijn.
Het begint met herkennen: oh, dit is dat oude patroon weer. Daarna kun je leren voelen waar je grens echt ligt, oefenen met "goed genoeg" in plaats van perfect, en uitzoeken wat er gebeurt als je een keer nee zegt en de wereld niet instort. Dat is vaak makkelijker met iemand naast je die de vraag durft te stellen die jij voor jezelf vermijdt.
En dan?
Je hoeft niet perfect te zijn, en ook niet iedereen tevreden te houden, om goed te zijn in wat je doet. Sterker nog, je wordt scherper en lichter zodra je dat oude patroon niet meer de baas laat zijn. Slimmer, niet harder, ook hier.
Wil je uitzoeken waar het bij jou vandaan komt en hoe je er vrijer in komt?
Veelgestelde vragen.
- Waarom ben ik zo perfectionistisch als ondernemer?
- Perfectionisme is meestal een aangeleerd patroon, vaak al vroeg ontstaan: je leerde dat je vooral gewaardeerd werd als je presteerde. Ooit een slimme overlevingsstrategie, die nu blijft draaien terwijl je hem niet meer nodig hebt en hij je uitput.
- Wat is people pleasing en waarom doe ik het?
- People pleasing is de neiging om anderen tevreden te houden, vaak ten koste van jezelf. Het komt meestal voort uit de aangeleerde overtuiging dat je veilig en geliefd blijft door lief en behulpzaam te zijn. Het vervaagt je grenzen en kost je energie.
- Hoe kom ik van perfectionisme en people pleasing af?
- Niet door het weg te vechten, maar door het patroon te herkennen, te voelen waar je grens echt ligt, en te oefenen met "goed genoeg" en met nee zeggen. Begeleiding helpt, omdat iemand anders de vraag durft te stellen die jij vermijdt.
